ဓမၼဓရ= တပည့္ေတာ္ အေနႏွင့္ရွင္းသေလာက္ ျဖစ္ပါၿပီဘုရား။ ဒါေပမယ့္ သည္ တရားမွန္ကန္ေၾကာင္းကုိ ဘာနဲ႔တုိင္း ၿပီးယုံၾကည္ လက္ခံရမလဲ ဘုရား။
ဦးဝိဇယ= တပည့္ေတာ္ က တရားေဟာ တာ မဟုတ္ပါဘူးဘုရား။ ေလာကႀကီးရဲ႔ သဘာဝ ရွိတဲ့ အတုိင္းကုိ တပည့္ေတာ္ ဥာဏ္မွီ သေလာက္ ဘဝ အရွိကုိ ၾကည့္ပုံၾကည့္နည္း ေျပာျပျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။အရွင္ဘုရားရဲ႔ ခႏၶာ ကေဟာတဲ့တရားကုိဘဲ တပည့္ေတာ္ ေျပာျပတဲ့ အသိနဲ႔ နာယူပါ။ ခႏၶာ က ေဟာတဲ့တရားကုိ ပဲ တပည့္ေတာ္ ေျပာတဲ့ အသိနဲ႔နာယူပါ။ ခႏၶာ ကေျပာတာနဲ႔ မကုိက္ညီ ရင္ မယုံပါနဲ႔ ဘုရား။
တရားစစ္မစစ္ သိခ်င္ရင္ေတာ့ တရားဂုဏ္ေတာ္ ( ၆) ပါးနဲ႔ စစ္ရပါတယ္။ တရားဂုဏ္ေတာ္(၆)ပါးႏွင့္ ကုိက္ညီ လွ်င္ဘယ္သူေဟာေဟာ မွန္တာ ေတြ ခ်ည္းပါပဲဘုရား။ တရားဂုဏ္ေတာ္ (၆) ပါး ႏွင့္စစ္ပုံကေတာ့
(၁)သြာကၡာေတာ ဘဂဝတာဓေမၼာ =ျမတ္စြာဘုရားသည္ တရားေတာ္ ကုိ အစ အလယ္ အဆုံး၊ ( ၃)ပါး အစုံ၊ ေကာင္းျခင္းဂုဏ္နဲ႔ ျပည့္စုံစြာေဟာၾကားေတာ္ မူပါေပသည္။ အစ၏ ေကာင္းျခင္းမွာ =ၾကားနာယုံပင္ အပူစင္ျခင္း၊ အလယ္၏ ေကာင္းျခင္းမွာ= က်င့္ႀကံလုိက္နာလွ်င္ ခ်မ္းသာျခင္း။ အဆုံး၏ ေကာင္းျခင္းမွာ = က်င့္ၿပီးလွ်င္လည္း လြန္စြာ ၿငိမ္းေအးျခင္း။ ဤ (၃)ခ်က္ႏွင့္ ျပည့္စုံပါတယ္။
ဓမၼဓရ= အစ၏ ေကာင္းျခင္းမွာ အလြန္ပင္ ျပည့္စုံပါတယ္ဘုရား။ဤတရားကုိ ၾကားနာရေသာ အခါ – ဘယ္ဘက္ကုိမွ အစြန္းမထြက္ဘဲ အေကာင္းထင္ျခင္း၊ အဆုိးထင္ျခင္းမွ လြတ္ကင္းေသာေၾကာင့္ အပူစင္ပါတယ္ဘုရား။ အလယ္၏ ေကာင္းျခင္းႏွင့္လည္း အလြန္ပင္ ျပည့္စုံပါတယ္။ နာတာ တျခား၊ က်င့္တာ တျခား မဟုတ္ပဲနာရင္းက်င့္၊က်င့္ရင္းနာရတဲ့ အတြက္ ေၾကာင့္၊ဝိဇၨာ စရဏ (၂)မ်ဳိးပါသြားေသာေၾကာင့္ အသိဥာဏ္ အဆင့္ဆင့္တက္ခါ ခ်မ္းသာပါတယ္။
အဆုံး၏ ေကာင္းျခင္းႏွင့္လည္း သာ၍ ပင္ျပည့္စုံပါတယ္။နာရင္း ၊ က်င့္ရင္း လုပ္ေသာ အခါ အဟုတ္ထင္ျခင္း ခုိင္းတာေတြကုိ ပယ္ စြန္႔ ႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ဘဝရပ္တည္ရာ ရကာ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာေနနုိင္ခဲ့ပါတယ္။ က်င့္ေလ ၿငိမ္းခ်မ္းေလလည္း ခံစားရပါတယ္ဘုရား။ဤ ဂုဏ္ အတြက္ အားလုံး ျပည့္စုံပါတယ္ဘုရား။
ဦးဝိဇယ=(၂) ဓေမၼာ တရားေတာ္ျမတ္သည္ သႏၵိ႒ိေကာ= က်င့္ေဆာင္သူတုိ႔အား၊ ယခု ပစၥကၡ ၌ ပင္ေတြ႔ျမင္ ယုံၾကည္ရေသာ ေကာင္းက်ဳိးခ်မ္းသာႏွင့္ လည္းျပည့္စုံပါေပ၏။ ကုိယ္ေတြ႔ျဖစ္ရမယ္။ ဒီလုိလုပ္ရင္ ဟုိလုိရမွာတဲ့၊ စသည္ျဖင့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ လုပ္ရတာမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး ဟု ဆုိလုိပါတယ္။
ဓမၼဓရ= ဤ ဂုဏ္ေတာ္ နဲ႔ေတာ့ ပုိၿပီး ထိထိ မိမိ ျပည့္စုံပါတယ္။ တပည့္ေတာ္ လုပ္ခဲ့ရတဲ့ တရားဟာ -ကုိယ္ေတြ႔ တရားေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ လုပ္ခဲ့ရတာ မရွိပါဘူး။ လုိခ်င္ ျဖစ္ခ်င္ရခ်င္တဲ့ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြကုိ ၊ ပယ္ႏုိင္ေအာင္၊ခြာႏုိင္ေအာင္ ၊ အၿပီး အျပတ္ စြန္႔ႏုိင္ေအာင္ လုပ္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ကုိလည္း ကုိယ္ေတြ႔ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။ လက္ရွိဘာကုိပင္ သုည ျမင္ေအာင္ၾကည့္တဲ့ နည္းမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဤ ဂုဏ္ေတာ္ နဲ႔ ထိထိမိမိ ကုိက္ညီေနတာကုိ ေတြ႔သိ ခံစားလုိ႔ရပါတယ္။
ဦးဝိဇယ= (၃) ဓေမၼာ = တရားေတာ္ျမတ္သည္ ၊ အကာလိေကာ- ကာလမေရြး က်င့္သည့္ေန႔ပင္ ေတြ႔ျမင္ယုံၾကည္ ရေသာ၊ ေကာင္းက်ဳိးခ်မ္းသာႏွင့္ျပည့္စုံပါေပ၏။ ဝိပႆနာ တရားမွန္လွ်င္ အခ်ိန္ေစာင့္စရာမလုိပါဘူးတဲ့။ အေၾကြးမဟုတ္ဘူး၊ ယခု ရႈလွ်င္ ယခု ၿငိမ္းေသာတရားမ်ဳိး ျဖစ္ရမယ္။ လက္ငင္း တရားမ်ဳိး ျဖစ္ရမယ္။
ဓမၼဓရ=ဤ ဂုဏ္ေတာ္ ႏွင့္လည္းညီ ညြတ္ပါတယ္ဘုရား။လုိခ်င္ေသာစိတ္ဟာ အေၾကြးယူေသာစိတ္ျဖစ္ပါတယ္။ျဖစ္ခ်င္ေနတဲ့စိတ္ဟာ ကာလ ကုိေစာင့္ေမွ်ာ္ ေနတဲ့စိတ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ရခ်င္ ေနတဲ့ စိတ္ဟာ ယခုျဖစ္လွ်င္ ယခုမၿငိမ္းေသာ စိတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ယခု အားထုတ္ရေသာ တရားမွာ လုိခ်င္၊ ျဖစ္ခ်င္ရခ်င္ေသာစိတ္ကုိ အဓိက ၿငိမ္းသတ္ရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုရႈလုိ႔ အခုၿငိမ္းရင္ အခုေကာင္းက်ဳိးရပါတယ္။ ရႈတုိင္း ရႈ တုိင္း ဘဝရဲ႔ ဘာမွ မဟုတ္ေၾကာင္း ကုိနား လည္သေဘာေပါက္တဲ့အတြက္ ( ဘဝ ရဲ႔ အဓိပၸါယ္ ကုိ သိၿပီး အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ ဘဝ ျဖစ္လာပါတယ္)။ ထုိ႔ေၾကာင့္ကာလ ေစာင့္စရာ မလုိျခင္း အကာလိက ဂုဏ္ေတာ္ ႏွင့္လည္း ျပည့္စုံညီညြတ္ပါတယ္ဘုရား။
ဦးဝိဇယ= ( ၄) ဘဂဝေတာ = ျမတ္စြာ ဘုရား၏ ၊ ဓေမၼာ -တရားေတာ္ျမတ္သည္။ ဧဟိပႆိေကာ= လာပါ၊ ရႈပါ၊က်င့္ႀကံပါ၊ – ဟု မပါပါေအာင္ ေခၚ ေဆာင္ သြတ္သြင္းတုိက္တြန္းျခင္းငွာ၊ ထုိက္တန္ေသာဂုဏ္ေက်းဇူး အထူးႏွင့္လည္း ျပည့္စုံပါေပ၏။ ျမတ္စြာ ဘုရား၏ တရားေတာ္ဟာ ( နည္းနည္း က်င့္လွ်င္ နည္းနည္း ခ်မ္းသာတယ္။ မ်ားမ်ားက်င့္လွ်င္ မ်ားမ်ားခ်မ္းသာတယ္) က်င့္မိဘုိ႔ပဲလုိတယ္။
လုပ္သေလာက္ရႏုိင္တယ္။ ဤ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ တရားအရသာကုိ ခံစားႏုိင္ၾကကုန္ေသာ သူေတာ္ေကာင္းေတြဟာ ( တရားက်င့္ၾကပါ) လုိ႔ တိုက္တြန္းၾကတယ္။ခ်မ္းသာမွာ ေသခ်ာေပါက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တုိက္တြန္းျခင္းငွာ လည္း ထုိက္တန္ပါေပတယ္။
ဓမၼဓရ= တရားအရသာကုိ တပည့္ေတာ္ သိသေလာက္ကုိပဲ ဤ ဂုဏ္ေတာ္ နဲ႔ အလြန္ကုိက္ညီပါတယ္။ ဘာမွ မဟုတ္တာကုိ အဟုတ္ထင္ၿပီး ကုိယ္ဆင္းရဲျခင္း၊စိတ္ဆင္းရဲျခင္း ေရာက္ေနၾကကုန္ေသာ သတၱဝါေတြ၊ လူေတြကုိ ေတြ႔ရတဲ့အခါအလြန္သနားမိပါတယ္။( ဘာမွ မဟုတ္ဘူး) ဆုိတာ ကုိ သူတုိ႔သိေစခ်င္တယ္။ သိေစခ်င္တာေၾကာင့္ေျပာျပတယ္။ ေျပာျပေသာ္လည္း င့ါ အဖြဲ႔သား ။ ျဖစ္ေစခ်င္လုိ႔ အုပ္စု ဖြဲ႔ လုိေသာစိတ္နဲ႔ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။အေႏွာင္အဖြဲ႔ မရွိဘဲ ခ်မ္းသာေနတာကုိ ျမင္ခ်င္လုိ႔ ေျပာျပပါတယ္။ ကုိယ္ေျပာတဲ့ အတုိင္းမလုပ္လွ်င္လည္း စိတ္မဆုိးပါဘူး။ ေျပာတဲ့ အတုိင္းမလုပ္မွ ခ်မ္းသာေနရင္လည္း ဝမ္းေျမာက္တာပါဘဲ။ ဘာမွ အခက္ အခဲမရွိပါဘူး။ ေမတၱာ အစစ္ ၊ ကရုဏာ အစစ္၊ မုဒိတာ အစစ္၊ ဥေပကၡာ အစစ္ ထားႏုိင္ပါတယ္။ဘယ္သူ႔ကုိမွ ကုိယ့္ေၾကာင့္စိတ္ဆင္းရဲသြားတာမ်ဳိး၊ မျဖစ္ေစလုိပါဘူး။ ငါဆုိတာ မရွိဘူး – အမွန္ အတုိင္းသိထားမွေတာ့ ငါ့အဖြဲ႔ ၊ ငါ့ပရိသတ္၊ သူ႔အဖြဲ႔၊သူ႔ ပရိသတ္၊ ငါ့ဘာသာ၊ သူ႔ဘာသာ၊ ) စေသာ အေႏွာင္အဖြဲ႔ မရွိ ေတာ့ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာ ကုိ မိမိ ခံစားရသလုိ ပုဂဳိလ္ သတၱဝါ မေရြး ခံစားေစခ်င္ လုိ႔ (လာပါ- ရႈပါ ၊ က်င့္ပါ ) လုိ႔ ေခၚေဆာင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တရားမသိခင္ကေတာ့ ကုိယ့္ အထင္ကုိ အေကာင္းထားၿပီး ေျပာရ ေရးရတာဆုိေတာ့ အုပ္စု ဖြဲ႔ သလုိေတာ့ျဖစ္ေနပါတယ္။ အထင္ခ်င္းတူရင္ ငါ့ဘက္သားလုိ႔ သတ္မွတ္ၿပီး စြဲၾကတာဟာ သတၱဝါ ေတြရဲ႔ သဘာဝ ပါဘဲ ဘုရား။
ဥိးဝိဇယ= ( ၅) ဘဂဝ ေတာ= ျမတ္စြာ ဘုရား၏ ဓေမၼာ- တရားေတာ္ ျမတ္သည္ ၊ ၾသပါေနယ်ိေကာ- မိမိ ကာယ အဇၥ်တၱ ရရွိေပါက္ေရာက္ ကုိယ္ေတြ႔ ေျမာက္ေအာင္ ကပ္၍ ေဆာင္ထုိက္္ေသာ ဂုဏ္ အထူးႏွင့္လည္း ျပည့္စုံပါေပ၏ တဲ့။
ဓမၼဓရ=ဤ ဂုဏ္ေတာ္ နဲ႔လည္း တပည့္ေတာ္ ခံစားရတာ နဲ႔ေတာ့ တစ္ထပ္တည္း တစ္သားတည္း က်ပါတယ္ဘုရား။ တရားကုိ ေသေသခ်ာခ်ာ ရႈတတ္လုိက္တာဟာ ( လုိတရ – ဣ စၦာ သယ ေရႊအုိး) ကုိရလုိက္သလုိပါ ဘဲ။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆုိေတာ့ – - ဣ စၦာ သယေရႊအုိးရထားတဲ့ သူေတြဟာ စားဝတ္ေနေရး၊ က်န္းမာေရး အတြက္၊ ထုိေရႊ အုိးထဲက ေန ႏႈိက္လုိက္ရင္၊ ကုိယ္လုိခ်င္တဲ့၊ စား စရာ ဝတ္စရာ၊ေနစရာ ေဆးပစၥည္း အစရွိတာ ေတြ အားလုံးရၾကပါတယ္။ ထုိေရႊအုိးေၾကာင့္ အားလုံး ရရွိလာ ေသာ အရာဝတၳဳ မ်ားကုိ ကုိယ္သြားရာ သယ္ေဆာင္မသြားဘဲ၊ ေရႊအုိးကုိသာ သယ္ေဆာင္သြားပါတယ္။ ေရႊအုိးကုိေတာ့မိမိ အသက္နဲ႔ ထပ္တူထားၿပီး ေစာင့္ေရွာက္ထိန္းသိမ္းၾကပါတယ္။ ထုိ႔ အတူ ယခု ရႈ ပြားခဲ့ရေသာတရားသည္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈကုိ အျပည့္ အဝေပးႏုိင္ပါတယ္။ သတၱဝါေတြ အားလုံး လႈပ္ရွားေနၾကတာ ခ်မ္းသာဘုိ႔သာ ျဖစ္ပါတယ္။ အလုိျပည့္ဘုိ႔သာ ျဖစ္ပါတယ္။လုိေနသေရြ႔ အလုိကလည္း ဘယ္ေတာ့မွ ျပည့္ၾကမွာ မဟုတ္ပါဘူး။
အလုိ မျပည့္ သမွ်လည္း ခ်မ္းသာၾကမွ မဟုတ္ပါဘူး။ တရားက အလုိ ျပည့္ေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ အလုိ မရွိေအာင္၊ လုပ္ရေတာ့ အလုိနည္းေလ၊အလုိျပည့္လာေလ၊ အလုိ မရွိေတာ့တဲ့ အခါ မွာ ၊ အားလုံးျပည့္စုံတဲ့ အရသာကုိ ခံစားၾကရပါတယ္။ တရားအရသာ ဟာ အေကာင္အထည္ေျပာျပဘုိ႔ေတာ့ခက္ပါတယ္။
စားဝတ္ေနေရး၊က်န္းမာေရး ျပည့္စုံသည္ ျဖစ္ေစ၊ မျပည့္စုံသည္ ျဖစ္ေစ ၊ အလုိအာသာကုိ မလာေအာင္ အားထုတ္ထားေတာ့ အလုိျပည့္စုံတဲ့အရသာကုိ ခံစား ေနရပါတယ္။ ေတာင့္တျခင္း ၊ ေၾကာင့္ၾကျခင္း ကင္းၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းတည္ၾကည္ တဲ့ အရသာကုိ အားထုတ္ တုိင္းရႏုိင္ေတာ့ ေဆာင္ထားျခင္းငွာ အလြန္ ထုိက္တန္တဲ့တရားျဖစ္ေနပါတယ္ ဘုရား။
ဦးဝိဇယ= (၆) ဝိညဴဟိ= တရားသိသူ ရွင္လူ အေပါင္း၊ သူေတာ္ေကာင္းတုိ႔သည္။ ပစၥတၱံ = အသီးသီးေသာ မိမိတုိ႔ သနၱာန္မွာ ေဝဒိတေဗၺာ-ခ်မ္းသာေလစြ၊ေကာင္းေလစြ ဟု၊ကာယစိတၱ၊ သုခ ႏွစ္ျပင္ ထင္ထင္ရွားရွား ခံစားသိျမင္ရေသာ ၊ ဂုဏ္ထူးဝိေသ သႏွင့္လည္းျပည့္စုံေတာ္ မူ ပါေပ၏ တဲ့ ဘုရား။
ဓမၼဓရ= ဤ ဂုဏ္ေတာ္ ႏွင့္လည္းကုိက္ညီ ပါတယ္ဘုရား။ တပည့္ေတာ္ တုိ႔ ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါး ဆင္းရဲၾကတယ္ ဆုိတာ ၊ ကုိယ့္ ဘဝ ရဲ႔ အဓိပၸါယ္ကုိ မသိေသာေၾကာင့္ အဟုတ္ထင္ျခင္း၊ လုိခ်င္ျခင္း မ်ား၏ လႊမ္းမုိးႏွိပ္စက္မႈကုိ ခံေနၾကရပါတယ္။
ဘဝကုိ အဟုတ္ထင္ၿပီး အဓိပၸါယ္ရွိခ်င္ေလ၊ ဆူပူမႈမ်ားက ႏွိပ္စက္ေလ၊ ဘဝက အဓိပၸါယ္ မရွိေလ ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။
ပညတ္နယ္ (၂)မ်ဳိိးကလည္း တကယ္မရွိေသာေၾကာင့္ ဘာ မွ မဟုတ္ျခင္း၊ သေဘာနယ္ ႏွင့္ သုည နယ္ကအမွန္ရွိေသာ္လည္း သေဘာမွ်ရွိ၍ ဘာမွ မဟုတ္ျခင္း၊ဟူေသာ ဘာမွ မဟုတ္ေသာ ဘဝ အဓိပၸါယ္ကုိ ( ဘာမွမဟုတ္ဘူး ) ဟုသိျမင္ျခင္းသည္ ေအးေဆး တည္ ၿငိမ္စြာ ေနႏုိင္ပါတယ္။
အဓ္ိပၸါယ္ရွိေသာ ဘဝကုိ ရရွိထားေသာေၾကာင့္ စိတ္ေရာ ကုိယ္ပါ ခ်မ္းသာမႈရေနပါတယ္။ ဘဝရဲ႔ အဓိပၸါယ္ကုိ မသိေသာေၾကာင့္ ဆင္းရဲခဲ့တာေတြကုိ ေတြးမိသည္ ျဖစ္ေစ။
သူတပါးကုိ ေတြ႔ရသည္ ျဖစ္ေစ၊ကုိယ့္ကုိကုိ ကံေကာင္းတယ္လုိ႔ ခံစားနားလည္ေနပါတယ္။ ဤ ဂုဏ္ေတာ္ႏွင့္ကုိက္ညီေၾကာင္း တပည့္ေတာ္ ကုိယ္ေတြ႔ ခံစားခ်က္ ျဖင့္ ေလွ်ာက္ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္ ဘုရား။
တပည့္ေတာ္ က်င့္တဲ့ တရားဟာ တရား ဂုဏ္ေတာ္ ( ၆ )ပါးႏွင့္ကုိက္ညီေနပါတယ္။
